Metal Dişlilerin Malzemesi

Dişli çelikleri iki genel sınıfa ayrılabilir; sade karbonlu ve alaşımlı çelikler. Alaşımlı çelikler endüstriyel alanda bir dereceye kadar kullanılır, ancak ısıl işlem görmüş sade karbon çelikleri çok daha yaygındır. Dişlilerde işlenmemiş alaşımlı çeliklerin kullanılması nadiren haklı görülür ve bu durum yalnızca ısıl işlem tesislerinin bulunmadığı durumlarda yapılır. Isıl işlem görmüş sade karbonlu çeliklerin mi yoksa ısıl işlem görmüş alaşımlı çeliklerin mi kullanılacağının belirlenmesinde dikkate alınması gereken noktalar şunlardır: Hizmet koşulu veya tasarım, alaşımlı çeliklerin üstün özelliklerini gerektiriyor mu, yoksa alaşımlı çelikler gerekli değilse, elde edilecek avantajlar ek maliyeti dengeleyecek mi? Çoğu uygulama için, amaçlanan hizmet için en iyi kaliteyi elde etmek üzere ısıl işleme tabi tutulan sade karbonlu çelikler tatmin edicidir ve oldukça ekonomiktir. Isıl işlem görmüş sade karbon çelikleri yerine ısıl işlem görmüş alaşımlı çeliklerin kullanılmasıyla elde edilen avantajlar şunlardır:

Aynı karbon içeriği ve söndürme için artırılmış yüzey sertliği ve sertlik penetrasyon derinliği.

Daha az şiddetli bir söndürme ile aynı yüzey sertliğini elde etme yeteneği ve bazı alaşımlarda daha düşük bir söndürme sıcaklığı, dolayısıyla daha az distorsiyon sağlar.

Daha yüksek akma noktası, uzama ve alan azalması değerlerinin gösterdiği gibi artan tokluk.

Daha ince tane boyutu, daha yüksek darbe dayanıklılığı ve daha yüksek aşınma direnci sağlar.

Bazı alaşımlarda daha iyi işleme kalitesi veya daha yüksek sertlikte işleme olanağı.

Sementasyon Çeliklerinin Kullanımı

Dişli çeliklerinin iki genel sınıfının her biri ayrıca aşağıdaki şekilde alt bölümlere ayrılabilir:

Yüzey sertleştirme çelikleri;

tam sertleşen çelikler;

3) Isıl işleme tabi tutulmuş ve işlemeye izin verecek sertlikte çekilmiş çelikler.

İlk ikisi (yüzey sertleştirme ve tam sertleştirme çelikleri) bazı hizmet türleri için birbirinin yerine kullanılabilir ve seçim genellikle kişisel görüş meselesidir. Son derece sert, ince taneli (uygun şekilde işlendiğinde) gövdesi ve nispeten yumuşak ve sünek çekirdeği olan sementasyon çelikleri genellikle aşınmaya karşı direnç istendiğinde kullanılır. Sementasyonlu alaşımlı çelikler oldukça tok bir çekirdeğe sahiptir, ancak tam sertleşmeli çeliklerinki kadar tok değildir. Çekirdek özelliklerinden en büyük faydayı elde etmek için yüzey sertleştirilmiş çeliklerin iki kez su verilmesi gerekir. Bu özellikle alaşımlı çelikler için geçerlidir, çünkü çekirdek ikinci bir su verme işlemiyle rafine edilip sertleştirilmedikçe bunların kullanımından elde edilen faydalar nadiren ek masrafı haklı çıkarır. Ek iyileştirme için ödenmesi gereken ceza, şekil veya tasarımın yüzey sertleştirme işlemine uygun olmaması halinde aşırı olabilecek artan distorsiyondur.

'Tamamen Sertleşen' Çeliklerin Kullanımı

Tamamen sertleşen çelikler, yüksek mukavemet, yüksek dayanıklılık limiti, tokluk ve şoka karşı direnç gerektiğinde kullanılır. Bu nitelikler kullanılan çeliğin türüne ve uygulanan işleme göre belirlenir. Bu grupta yüzey sertleştirme çelikleri kadar yüksek olmasa da oldukça yüksek yüzey sertliği elde edilebilir. Bu nedenle aşınma direnci elde edilebilecek kadar büyük değildir, ancak aşınma direncinin büyük mukavemet ve tokluk ile birleştirilmesi gerektiğinde bu çelik türü diğerlerine göre üstündür. Tamamen sertleşen çelikler, sertleştirildiğinde bir dereceye kadar deforme olur; miktar, kullanılan çeliğe ve su verme ortamına bağlıdır. Bu nedenle, içten sertleşen çelikler, gürültünün bir faktör olduğu yüksek hızlı dişliler için veya dişlerin taşlanmasının pratik olduğu durumlar hariç, doğruluğun büyük önem taşıdığı dişliler için uygun değildir. Orta ve yüksek karbon yüzdeleri yağda söndürme gerektirir, ancak en yüksek fiziksel özellikleri ve sertliği elde etmek amacıyla daha düşük karbon içerikleri için suyla söndürme gerekli olabilir. Ancak distorsiyon, suyla söndürmeyle daha büyük olacaktır.

İşlemeye İzin Veren Isıl İşlem

Dişli dişlerinin taşlanmasının mümkün olmadığı ve yüksek derecede hassasiyetin gerekli olduğu durumlarda, sertleştirilmiş çelikler, dişlerin kesilmesine izin verecek bir sertliğe kadar çekilebilir veya temperlenebilir. Bu işlem son derece rafine bir yapı, büyük bir dayanıklılık ve düşük sertliğe rağmen mükemmel aşınma özellikleri sağlar. Düşük mukavemet, yanlışlıklardan kaynaklanan darbelerden kaynaklanan artan yüklerin ortadan kaldırılmasıyla bir şekilde telafi edilir. Yüzeyden çekirdeğe sertlik nüfuzu düşük olan çelikler bu şekilde işlendiğinde, tasarım yüzeydeki sertliğe karşılık gelen fiziksel özelliklere dayandırılamaz. Fiziksel özellikler sertlik tarafından belirlendiğinden, yüzeyden çekirdeğe doğru sertlikteki düşüş, stresin en fazla olduğu diş kökünde daha düşük fiziksel özellikler verecektir. Söndürme ortamı, kullanılan çeliğe ve istenen sertliğe bağlı olarak yağ, su veya tuzlu su olabilir. Elbette bozulma miktarı önemsizdir çünkü işleme ısıl işlemden sonra yapılır.